نيازهاي جوان در جامعه امروز

میزگرد با حضور :
حجت الاسلام والمسليمن محمديان ريیس نهاد نمايندگي ولي فقيه در دانشگاهها 
دكتر طاهری طباطبایي عضو هيات علمي دانشگاه تهران
دكتر حسين ابراهيمي مقدم روانشناس و عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي

همزمان با سالروز میلاد حضرت علی اکبر (ع) و روز جوان شبکه رادیویی گفتگویی در برنامه گفتگوی روز با حضور حجت الاسلام والمسليمن محمديان ريیس نهاد نمايندگي ولي فقيه در دانشگاهها ، دكتر طاهری طباطبایي عضو هيات علمي دانشگاه تهران و دكتر حسين ابراهيمي مقدم روانشناس و عضو هيات علمي دانشگاه شهيد بهشتي به بررسی نقش و نیازهای جوانان در جامعه امروز پرداخته است.

راديو گفت و گو: آقای محمدیان اگر ممکن است در رابطه با دغدغه ها و نيازهاي جوانان توضيح بفرماييد.

محمديان: اعتقاد قلبي من اين است كه جوانان خيلي خوبي در جامعه داريم و مي توان گفت بهترين جوانان دنيا در اين مرز و بوم زندگي مي كنند و خدا را شاكريم كه چنين جواناني در جامعه ما رشد پيدا كردند و حضور دارند. اما از لحاظ نيازها بايد گفت كه تمام وجود انسان از جهت  نياز است و خداوند انسان را سرتا پا نياز آفريده تا هر لحظه فيض خداوند را دريافت كنيم . به دليل رحمت وافري كه خداوند  دارد و دوست دارد هر لحظه به بندگانش لطف كند ، وجود ما هم سرتا پا نياز است پس هر لحظه از خداوند لطف دريافت مي كنيم و مشمول رحمت خداوند هستيم لذا نياز از يك نگاهي بسيار زيبا است .از اين نگاه نياز يك امري است كه ما را به درياي بيكران رحمت الهي وصل مي كند.

 شايد مهمترين نياز جوان ما نياز به هويت است . نياز به يك پايه هاي محكم براي تكيه كردن و بالا رفتن. درست است كه مسائل روزمره براي جوانان مهم است ( معيشتي، عاطفي و....) اما آنچه كه پاي جوان را محكم مي كند ،روي پاي خودش مي ايستد و با يك اعتماد به نفس قوي حركت خودش را آغاز مي كند  و بر همه مشكلات مي تواند فائق ايد آن موضوع ،هويت است. يعني باور اينكه در اين عالم براي يك هدف بزرگي آفريده شده ايم كه مي توانيم به قله هاي آن اهداف بزرگ دست پيدا كنيم. اگر اين هويت كه الحمدالله مولفه هاي آن در فرهنگ ما بسيار قوي وجود دارد در جوان ما پيدا شود اين جوان يك منبع پر از انرژي مي شود و بي نهايت توان و استعداد براي حركت دارد .

راديو گفت و گو: بخشهاي غير اكتسابي هويت دست ما نيست یعنی قادر نيستيم هويت جنسيتي، قومي و.. افراد را دست كاري كنيم، اما براي بخشهاي اكتسابي هويت چه بايد كنيم؟

محمديان: اين موضوع مربوط به بخش انديشه اي است كه تمام امتياز انسان هم مربوط به بخش انديشه اي انسان است . آنچه كه شخصيت انسان را شكل مي دهد بخش اختياري كارهاي ما است .بخشهایي كه مربوط به مانبوده خيلي در قوام شخصيت تاثير ندارند. بخش اصلي، انديشه اي است. در دوره جواني بيشترين سوالات ، در جوانان پديد مي آيد ....

سوالاتي كه به ذهن جوان مي رسد حتي اگر گاهي آزار دهنده هم باشد نبايد از آنها گذشت  و بايد براي آنها يك كرامتي قائل شد . هر سوالي كه مي آيد كليدي است براي قفلي كه اگر باز شود يك افق جديدي جلوي چشم جوان باز مي شود . متوليان تربيتي جامعه به فضاي احترام پرسش ها  احتمام بيشتري كنند و از پرسش ها نهراسند. براي جوان مهمترين كاري كه مسئولين تربيتي مي توانند انجام دهند اين است كه به پرسش هاي جوانان احترام قائل شوند حتي اگر توام با پرخاشگري باشد. پرسش حق جوان است و وظيفه ما اين است كه به اين پرسش ها پاسخ دهيم نه اينكه فكر كنيم صورت مساله را اگر پاك كنيم مشكل حل شده است .علاوه بر اينكه بايد به پرسش هاي جوان احترام قائل شويم ، بایداجازه بدهيم كه خود او هم مقداري روي اين پرسش ها فكر كند و زود نخواهيم يك پاسخ چند كلمه اي به آن داده باشيم بلكه بايد جوان روي آن كار كند و متوجه شود كه راههاي مختلفي براي پاسخ وجود دارد در نهايت فقط به دنبال پاسخ دادن نباشيم بلكه به دنبال قانع شدن جوان نيز باشيم.

راديو گفت و گو: اگر به پرسش هاي جوان پاسخ داده شود روي ديگر سكه وجود دارد كه آزادي خواهي جوان است .موضوع آزادي خواهي دغدغه خيلي جدي تري است در جوانان و آزادي خواهي پيوند دارد با اركان هويتي ،براي اين بخش فكر مي كنيد چه تمهيدي لازم است.

محمديان: در جوان يك مولفه ديگر به نام صداقت و يكرنگي نيز وجود دارد . در اكثر جوانان يك روحيه حق طلبي و صداقت وجود دارد اگر اين را كنار بحث آزادي خواهي قرار دهيم كار ما را آسان تر مي كند. بعضي ها فكر مي كنند آزادي خواهي كه در جوانان وجود دارد به معناي هنجار شكني ، بر هم ريختن مرزها و چارچوب ها است در حالي كه اينگونه نيست .جوان مي خواهد پرواز كند و پرواز با حركت الزامي خيلي متفاوت است كساني كه عادت كردند به خزندگي يا راه رفتن عادي طبيعي است پرواز ديگران برايشان خيلي قابل تصور نباشد. در وجود جوان يك فضاي كاملا نشاط آرمان طلبي موج مي زند به  همين دليل نمي خواهد محدود شود به حركت هاي عادي . بايد فرصت را به جوان بدهيم و چون بار صداقت در آن وجود دارد نبايد بترسيم كه او سوالات بزرگتري مطرح مي كند يا ابهامات بزرگتري را مطرح كند . از جهت مكتب خودمان در پاسخ دادن هيچ نگراني نداريم.  آنجايي كه بحث هاي عقيدتي مطرح بوده مكتب ما هيچ وقت با بن بست مواجه نبوده افق هاي روشني در مكتب ما وجود دارد. ادعاي ما اين است كه دين ما كاملترين دين است و براي همه سوالات پاسخ هاي حقيقي و بسيار قانع كننده دارد .مردم ما در طي انقلاب و بعد از انقلاب افتخارهاي زيادي آفريدند اصول كلي حركت مردم ما در اين انقلاب بزرگ، بسيار روشن است لذا هراسي نداريم از اينكه جوان بخواهد اوج بگيرد و سوالات مهمتري را مطرح كند. احساس نمي كنم در ذهن جوانان ما آن آزادي كه بدون هيچ چارچوبي است باشد .هر جواني به دليل صداقت و حق طلبي مي داند هر حركتي نيازمند يك سلسله چارچوب هايي است . مهم اين است آن چارچوب ها را تا جايي كه مي دانيم وسعت دهيم . خداوند به مومنين سينه اي فراخ و شرح صدر مي دهد كه  توانشان بسيار بالا است . بايد ما مسئولين تحمل مان را بيشتر كنيم وقتي كه جوان در رابطه با عملكرد من مسئول سوال دارد فكر نكينم سوال جوان به خاطر اين است كه مثلا كل نظام را مي خواهد زير سوال ببرد . بنده مسئولي هستم كه بايد پاسخگو باشم و مساوي با نظام نيستم گرچه نظام هم براي اين مردم است و جوان حق دارد در مورد بخشهاي مختلف نظام سوال كند و روشن باشد . جاهاي هم كه ضعف داريم بجاي اينكه توجيه كنيم و جوان اعتمادش را از دست بدهد  بايد مشكلات وعواملش را بگوييم و راههاي برون رفت از آن مشكل را هم نشان دهيم و به جوان نشان دهيم كه به سمت رفع آن مشكل مي رويم . بهترين همراهي را جوانان با ما خواهند داشت .

_ راديو گفت و گو: جوان نياز ديگري دارد به عنوان شادي و شادابي كه در وهله اول يك نياز جسماني در جوان است . در رابطه با ابعاد جنجالي اين نياز اشاره اي داشته باشيد .

_محمديان: وقتي كلمه جوان گفته مي شود از اولين مفاهيمي كه به ذهن هر شنونده مي رسد همان دوران شادابي و سرزنده بودن و نشاط داشتن است. جواني بدون نشاط و شادابي و تراوت و ... معني پيدا نمي كند. چرا همه انسانها دوره جواني را آرزو مي كنند يكي از دلايلش شاد بودن آن دوره است جوان به دليل اينكه خيلي دلبسته مسائل دنيوي نشده سبك بال است و در خودش توانايي هاي زيادي را مي بيند خود بخود فضاي شادابي برايش ايجاد مي شود گاهي بعضي ها رويكردي از دين نشان مي دهند كه دين فقط بايد هميشه سر در گريبان و  در حال تفكر و حزن اشك و آه و... باشد ؛البته اشكهاي خيلي زيبا در دين وجود دارد كه از بسياري شادي ها در اسنان بيشتر نشاط ايجاد مي كند .  طبيعتا شاد بودن جوان يك مولفه مثبت است هر وقت ديديم جوان ما با نشاط است بايد لذت ببريم . اما نشاط زمينه مي خواهد بدون زمينه يا نشاط ايجاد نمي شود و اگر هم ايجاد شود بسيار سطحي يا كاذب خواهد بود .بخشي از نشاط جوان بر مي گردد به نگاه اميدوارانه او كسي كه آينده در مقابلش تاريك است هرچقدر هم بخواهيد دل او را شاد كنيد موفق نخواهيد شد . آينده مقابل جوان بايد آينده اي روشن باشد يعني جوان احساس كند اگر كار و تلاش كند قطعا يك زندگي آبرومند و يك زندگي متعالي هم از جهت معنوي و هم از جهت مادي در انتظارش است. بخشي از برنامه ريزان جامعه هستند كه بايد اين افق را ايجاد كنند در عمل مسئولان اين دل سوزي را نشان دهند. مهمتر از همه خانواده ها و پدر و مادرها  براي جوانان يك نگاه مثبت به آينده را ترسيم كنند . جوانان را بايد آماده مساله هم بكنيم جوان نبايد فكر كند همانگونه كه والدينش تلاش كردند و همه امكانات را برايش فراهم كردند در آينده هم همين گونه خواهد بود .بايد مقداري واقع بيني را به جوان منتقل كنيم ،بايد جوان بداند زندگي يعني درگير شدن با مشكلات  كساني كه موفقيت هاي بزرگي بدست مي آورند   بيشتر با مشكلات درگير مي شوند . اگر مي خواهيم نشاط شادابي و طراوت را در جوانان ايجاد كنيم بيشتر آن به نگاه به آينده بر مي گردد و ايجاد اميد نسبت به آينده و يك بخش از آنهم بر مي گرد د به روحيه كار و تلاشي كه بايد در جوان تامين آينده روشن كند . در فرهنگ ما متاسفانه اين ضعف را داريم ضعف از اين جهت كه عده اي فكر مي كنند با شانس  و يا سرمايه گذاري پدر و مادر يك آينده خوبي  دارند. ولي كساني كه موفق بودند بسيار زحمت كشيدند و تلاش كردند و خودشان رادرگير كردند .

_ راديو گفت و گو: چه چشم اندازي در رابطه با موضوع شادابي در جوانان ترسيم مي شود .

_طباطبايي امين: موضوع شادابي و نياز جوان و هر انساني را تقسيم كردم به جنبه هاي فيزيكي و متا فيزيكي. جنبه هاي فيزيكي كه نياز جسمي انسان است و روشهايي است كه ما را به شادبي مي رساند يكي از آن اصول درست تغذيه است . اگر اصول تغذيه رعايت نشود جوان به كم خوني دچار مي شود كه يكي از آثار آن افسردگي است . مثلا در روايات اسلامي داريم كه خوردن انگور سياه باعث جلوگيري از حزن و اندوه مي شود.توجه به ورزش نيز در اين زمينه بسيار مهم است . در سفارشات آموزه هاي ديني ما است كه به ورزش توجه كنيم. مثلا پيامبر اكرم براي عبادت به غار حرا مي رفتند و مسافتي را براي رسيدن به بالا طي مي كردند. بنابراين براي عبادت كردن سيستم فيزيكي خودش را آماده مي كردند . رفتار پيامبر هم نمود فيزيكي دارد و هم نمود متا فيزيكي .

_راديو گفت و گو: در روايات و آيات قرآن بسيار داريم كه روي ورزش توجه شده آيا اين  توجهات يك رويكرد ابزاري به ورزش است براي اينكه يك مسلمان توانايي داشته باشد يا  يا اينكه  نه ، شادابي موضوعيت دارد .

_طباطبايي امين: با اشاره به اين حديث امام علي (ع) شايد بسياري از سوالات پاسخ داده شود. امام علي(ع) فرمودند يك مسلمان بايد اوقات خودش را به چهار گونه تقسيم كند يكي ارتباط با ديگران است. بخش ديگر ارتباط با خداوند است(عبادات) و يكي هم ارتباطات  اقتصادي است كه براي معاش زندگي فعاليت هاي اقتصادي لازم است. چهارمين قسمت را ايشان آخرين بخش اشاره مي كنند كه مي فرمايند چهارمين بخش زندگي مسلمان تفريح هاي سالم است . يك نكته بسيار زيبا را اشاره مي كنند كه ممكن است جواب سوال شما باشد مي فرمايند اگربه بخش چهارم يعني تفريحات سالم بي توجهي شود در تمام اقسام قبلي هم اختلال ايجاد مي شود .پس به مساله شادي بايد جدي تر نگريست.

_محمديان: اين موضوع مانند اين است كه بگوييد نگاه اسلام به سلامت انسان چيست . نيازي به سوال ندارد چون سلامت اصلي در وجود انسان است.  اسلام براي اينكه به سلامت عمق ببخشد ابعاد ديگر  آن را بيان كند وبه سلامت روح نيز بسيار توجه مي كند. . اصلا نياز به سوال ندارد كه در دين به شادابي و نشاط انسان تاكيد شده يا نه  . شادابي و نشاط جزء بديهيات است. اسلام در قرآن قلب سليم را نيز بيان مي كند كه مطلب عميق تري است نسبت به سلامت جسماني . سلامت جسماني را اصل مي گيريم كه همه بايد داشته باشند و اسلام مي گويد از اين لايه عميق تري هم وجود دارد كه سلامت دل است. شاداب بودن انسان يك اصل است اما اين شادابي و نشاط لايه هاي عميق تري دارد كه دين آنرا به انسانها هديه مي كند و همينطور يك مرزهايي دارد . دين مي آيد آنچه كه باعث از بين رفتن سلامت مي شود را تاكيد مي كند؛ مثلا مي گويد به سمت شراب نرويد چون سلامت جسم را از بين مي بردو چيزهايي كه براي جسم مضر است را حرام اعلام مي كند .پس مرزهايي را مشخص مي كند تا سلامت ما را ايمن كند . شاداب بودن و با نشاط بودن يك اصل بديهي است و قطعا مورد تاكيد دين است اما دين يك افق هاي جديدي هم در رابطه باشادي به روي ما بازمي كند و مرزهايي هم در مورد شادي براي ما معين مي كند تا آن سلامت حقيقي انسان حفظ شود.

_راديو گفت و گو: در مورد مقدمه اين اصل همه توافق نظر دارند و معتقدند كه انسان بايد شاد باشد ولي وقتي در عرصه عملي اجتماع نگاه مي كنيم مصاديق و جلوه هاي شادماني را كمتر مي بينيم. اين مصاديق شادماني در جوانان كه وجود دارد گاهي اوقات با ارزشها ، شرع ،هنجارهاي پذيرفته شده جامعه ما تباين دارد براي اين تباين بايد چه فكري كنيم آيا اصل آن مصاديق را انكار كنيم يا يك جايي براي آشتي پذيري بين اين مصاديق وجود دارد؟

_محمديان: به اندازه كافي در فرهنگ ما شادي هايي كه جوان به آن نياز دارد وجود دارد و تاكيد شده . در جهاني كه امروز زندگي مي كنيم يكي از مهمترين شادي هاي جوانان همان ورزش است . بخشي از فضاي شادي جوانان را ورزش مي گيرد حال جوانان چه در ورزش شركت كند چه به تماشاي آن بنشينند باعث شادي خواهد شد .همچنين توسعه اي كه مقام معظم رهبري براي دانشجويان داشتند تاكيد اصلي ايشان احتمام به ورزش بود.بخش دوم بخش هنر است . جوانان بخش زيادي از شادي شان را با بخشهاي مختلف هنري تامين مي كنند. مشاركت جوانان ما در بخشهاي مختلف هنري چشم گير است . بخش ديگر موضوع ارتباطات است . جنبه هاي هيجاني است كه براي جوانان خيلي ارزش دارد. جوان مي خواهد به گونه اي هيجانات خودش را بروز دهد كه معمولا مسن ها در اينجا با جوانان مشكل پيدا مي كنند .ومتاسفانه الان در جامعه كمتر فضاهايي است كه حوانان بتوانند هيجانات خود را تخليه كنند. در بخشهاي هيجاني كه سلامت جوان را حفظ كند زياد سرمايه گذاري نشده . بخش تعارض ها ي بين نسلها بيشتر در اين قسمت است و بايد براي آن برنامه ريزي هاي بيشتري انجام دهيم .

_ ابراهيمي مقدم : ناشاد بودن يك احساس تيره و تار در مورد زندگي است و هر كس دچار يك چنين  احساسي شود  حرف من را بهتر درك میكند كما اينكه همه ما در دوران زندگي يك چنين حسي را داشتيم ولي وقتي اين مدت شديد و طولاني شود مي تواند نگران كنند باشد. در مورد جوانان ابعاد متعددي را بررسي كرديم كه مي تواند منجر به ناشادي و يا شدت آن شود ( ممكن است فردي از لحاظ تحصيلي شكست بخورد و يا فردي مورد توجه همسرش قرار نگيرد و يا مشكل اقتصادي بالايي داشته باشد و يا .... ) ناشادي ممكن است منجر به افسردگي شود . يكسري مطالعاتي كه انجام داديم نشان داد آشوب در خانواده مي تواند زندگي يك جوان را تحت تاثير بگذارد .مثلاممكن است يك خانواده در كنار هم زندگي كنند ولي يك پدر يا مادر ناتني در بين آنهاباشد و يا دائما از طلاق صحبت شود بچه ها در آن خانواده دچار مشكل  مي شوند. وقتي در مورد جوانان و نوجوانان بررسي كرديم ديديم احساسات بد آنها به عوامل متعددي برمي گردد كه زندگي آنها را ناشاد مي كند مثلا به خاطر تنهايي  فرد در جمع است يا نداشتن دوست ، نا اميدي ، بي ارزشي و.. مي تواند در جوانان ناشادي را بوجود آورد.  در جواناني كه حالت ناشادي دارند مي بينيم علاقه آنها به كارهاي معمولي زندگي كم مي شود؛مثلا ممكن است احساس خستگي كنند  يا بي قرار شوند و يا توانايي تمركز نداشته باشند و برخي هم ممكن است دچار اشتها و يا بي اشتهايي شوند و مسائل بسيار متعدد ديگري را داشته باشند. متاسفانه در اين اواخر  ممكن است برخي از آنها به سمت مواد مخدر روي آورند كه باعث مي شود زندگي آنها تحت تاثيرات منفي مواد مخدرقرار گيرد . فرار از مدرسه و پرخاشگري و ... مي تواند به اين مسائل اضافه كند .

چند ويژگي جسماني جواناني كه اين حالت را دارند مطرح مي كنم  كه علت خاصي براي آن نمي توان پيدا كرد سر درد ، درد قفسه سينه  ياشكم ، خستگي ، سرگيجه ، بيداري ، اينجا فرد بايد حتما مورد بررسي قرار گيرد. بايد گفت كه اين افراد در مورد آن مشكلات نقش بازي نمي كنند و آن مشكلات واقعي هستند و علتهاي آن دردها رواني است نه جسماني.  حال سوال اينجاست زماني كه جوان ما ناشاد مي شود چه كار بايد كرد ؟ آيا حتما بايد پيش يك متخصص روانشناس برد يا خير؟ هميشه و لزوما هم اينگونه نيست .بعضي مواقع اين حالت طولاني نيست و ممكن است ظرف چند روز اين حالت را پشت سر بگذارد. اگر به حرفهايش گوش دهيد و بهش نشان دهيد كه مورد حمايت شما است و با او صحبت كنيد ممكن است افسردگي و ناشاد بودن ،خود به خود حل شود در اين فرايند كاري كه بايد انجام شود چيزي بيشتر از يك نصيحت ساده به نوجوان يا جوان است احساس جوان اهميت دارد و بايد آنها را جدي بگيريد و براي كمك كردن به او وقت صرف كنيد تا بتواند با آن مشكل كنار آيد .

_راديو گفت و گو:در متون اسلامي ما چه تعريفي از فقدان ناشادي وجود دارد و چگونه اين موضوع را مي توان از منظر متون اسلامي بررسي كرد؟

_طباطبايي امين: در سيره بزرگان دين كه نگاه مي كنيم مي بينيم بزرگان دين هميشه مسئوليتهاي خيلي سنگين تربيتي و اجتماعي را بعهده داشتند. مسلما بدون برخورد از شادابي و نشاط كامل هرگز نمي توانستند به خوبي از عهده آن مسئوليتهاي سنگين تربيتي و اجتماعي و تعاملات با ديگران برآيند. روايتي است كه مي فرمايد راه ارتباطات دوستانه بشاش بودن است . براي اينكه بتوانيم از نظر متافيزيكي هم اين ويژگي را در خودمان ايجاد كنيم مي توانيم بطور تدريجي براي غلبه بر احساسات منفي تمرين كنيم يا هميشه جنبه هاي مثبت و نعمت هاي بزرگ الهي را به خاطر بسپاريم . به ياد آوردن يك نعمت بزرگ الهي يا يك لحظه شاد در زندگي و يا حوادث شادي كه اتفاق افتاده تاثير بزرگي روي روح انسان دارد. 

_ابراهيمي مقدم: توصيه اي كه به خانواده ها در اين زمينه مي شود اين است كه براي اولين قدم مشكلات جوانتان را قبول كنيد بهش كمك كنيد كه اين مشكل را به چند قسمت قابل حل تقسيم كند  و هر بار به يكي از آن قسمتها بپردازيد. از او بخواهيد مثلا در مورد خشمش در مورد نا اميدي و در مورد نارحتي كه دارد  صحبت كند و به او كمك كنيد تا با پايين آوردن سطح توقعاتش (بعضا توقعات جوانان ما بسيار بالا رفته است ) و با كمك گرفتن از ديگران بتواند با فشارهايي كه احساس مي كند كنار آيد . در كنار اين تشويقش كند كه فعاليتهاي جسمي بيشتري را داشته با شد . مطالعاتي انجام داديم كه ورزش كردن حتي مي تواند به درمان افسردگي هم كمك كند البته گاهي اين ناشادي بقدري زياد است كه فرد اصلا توان  دنبال اينگونه كارها رفتن را ندارد و گاهي هم موانع اقتصادي مطرح است در اينجا بايد دولتمردان ما بيشتر به فكر باشند.

_راديو گفت و گو: اقای ابراهیمی مقدم ،شما عرصه آسيب شناسي رواني را انتخاب كرديد  آيا شواهد عيني وجود دارد كه نشان دهد جوانان در مقابل فشار هاي رواني آسيب پذير ترند يا نه.در خصوص فشارهاي رواني و آسيب هاي رواني براي جوان چه كاري مي توانيم انجام دهيم.طبيعي است كه ما به دلايل مختلف نمي توانيم فشارهاي رواني جوانان را از بين ببريم اما مي توانيم اقداماتي انجام دهيم كه اين فشارها كمترشود در اين خصوص چه كاري بايد انجام داد؟

_ ابراهيمي مقدم:  بعضي از افراد پيش من مي آيند و اينگونه مطرح مي كنند كه مثلا پسر ما در دانشگاه در درسي نمره نياورده و اين استرس باعث شده كه به هم بريزد ولي فلاني تمام دروس ترمش را نمره نياورده ولي چنين روحيه اي را ندارد در اينجا بايد گفت آدمها توانايي ها و استعدادهاي متفاوتي با يكديگر دارند . پس در درجه اول بايد توانايي هايمان را افزايش دهيم . براي به وجود آوردن توانايي ها هم حمايت هايي رواني اجتماعي خيلي مهم است . بحث دوم استفاده مناسب از ابزارها است .

_راديو گفت و گو: پس لازم نيست براي تقليل آسيب ها ،فشار رواني حتما شروع كنيم به اينكه مثلا ساختار اقتصادي را كامل تغيير دهيم و بعد ساختار اجتماعي را تغيير دهيم و .... چون وقتي اين بحث ها پيش مي آيد در هم خود جوانان  ،هم مردم و هم افكار عمومي يك رگه هاي تندي از نا اميدي وجود دارد كه مثلا اينجا نمي شود اينجا دست ما بسته است . ولي با يكسري گروه هاي كوچك و يك كم نبوغ و فعاليت و حمايت مي توان آسيب هاي رواني را كاهش داد.

_ابراهيمي مقدم : اگر قرار باشد كه انشا الله ما يك جامعه بسيار بسيار سالم و دور از هرگونه نا اميدي وافسردگي داشته باشيم بايد روي همه زمينه ها كار شود براي اينكه بتوانيم به آن هدف برسيم. بايستي يكسري هدفهاي دراز مدت داشته باشيم . البته مي تواند با همكاري هايي يكسري ساختارهاي اقتصادي ، اجتماعي و فرهنگي صورت بگيرد  . يكسري هدفهاي ميان مدت داريم كه روي نسل حاضر جوانان كار مي كنيم هدفهاي كوتاه مدت مان هم مي تواند استفاده از منابع موجود باشد مثلا استفاده از پاركها ،فضاهاي آموزشي و تفريحي و... تا جوانان بيكار نماند برنامه ريزي شود و از آنها استفاده شود.

_راديو گفت و گو:  راهكارهاي عملياتي براي اينكه يك جوان در خودش احساس شادابي و نشاط كند چيست ؟ اگر بخواهد بصورت فردي براي خودش صرفنظر از اينكه اطرافش چه مي گذرد كاري كند كه دچار اين ناشاد بودن نشود چه بايد بكند؟

_ابراهيمي مقدم: بايد گفت ما جزيره اي زندگي نمي كنيم كه  بدور از آنچه اطراف ما مي گذرد باشيم و همه عوامل در اين مسائل دست به دست هم مي دهد. ناشاد بودن يعني اينكه فرد انگيزه ندارد و اصلا حال ندارد. بايد ديد كه چرا انگيزه ندارد و تعريف انگيزه چيست ؟ چون از درون احساس خالي بودن مي كند . خيلي از مواقع شاهد هستيم جوانان منتظر هستند كه از بيرون تشويق دريافت كنند( چون در دوران كودكي اينگونه بوده است) ولي وقتي وارد دانشگاه مي شود ديگر كسي به او آفرين نمي گويد پس اولين كاري كه مي تواند براي خودش كند اين است كه خودش به خودش آفرين بگويد به عبارتي ما مي گوييم تقويت هايتان را دروني كنيد . بايد  خود فرد  را با كاركردهاي مثبش درگير كنيم.

_راديو گفت و گو: راههاي ايجاد نشاط و شادابي در جوانان چيست؟

_طباطبايي امين: من به توكل به خدا و عبادت خدا اشاره مي كنم. فرهنگ قرآني خداباوري را در مقايسه با خود باوري ارائه مي دهد .چون توكل ،از اعتماد به نفس خيلي بهتر مي تواند جواب دهد اين است كه انسان به كاستي ها و معايب دروني خودش هم آگاه است . در بعضي از موارد و بن بست ها اعتماد به نفس هم نمي تواند به انسان جواب دهد . اگر توكل بر خدا داشته باشند يعني تكيه بر يك قدرت مطلق يعني تكيه بر وجودي كه اصلا كاستي در آن نيست تكيه بر وجودي كه يك لحظه هم پشت بنده خودش را خالي نمي كند. اين توكل همه جا جواب مي دهد و خود توكل بر خدا باعث تقويت روح انسان مي شود .وقتي روح انسان قوي باشد مي تواند بر ناشادي غلبه بكند و باعث مي شود كه انسان به معنويت و عبادت رو كند وقتي انسان لذت عبادت را بچشد مي بيند كه تمام راهكارهایي كه براي درمان ناشادي ارائه مي دهند خيلي از اوقات شادي كاذب به ما مي دهد . مثلا موسيقي هاي بسيار تندي كه براي درمان خستگي و ايجاد شادي است ما مي توانيم با جايگزين هاي بسيار مفيدي آن را درمان كنيم . هر جواني امروزه ،لحظاتي  لذت عبادت را چشيده است و هرگز نمي تواند اين را با چيز ديگري عوض كند . يعني وقتي به درون خودش مراجعه مي كند وقتي لحظاتي كه با خدا اتصال و ارتباط برقرار مي كنو لذت و آرامش و آن حسي كه باعث مي شود تمام ناشادي ها از درونش  خارج شود را هميشه به ياد مي سپارد و مي داند كه مي تواند به اين تكيه گاه بسيار محكم و پايدار و مطلق متوسل شود.