ماهواره بر سیمرغ و کاوشگر 3 ،  خود باوری دانشمندان ایرانی

گفتگو با :
محمد محمودی  کارشناس هوا فضا
محمود محبی مجری طرح توسعه ایستگاه های سنجش از راه دور ایران

ماهواره بر سیمرغ و کاوشگر 3 ،  خود باوری دانشمندان ایرانی

گفتگو با :
محمد محمودی  کارشناس هوا فضا
محمود محبی مجری طرح توسعه ایستگاه های سنجش از راه دور ایران

ایران بدون استفاده از فناوری های شرقی و غربی و بدون دخالت آنها، به  فناروی پرتاب ماهواره دست یافته، در حالی که تمام کشورهای دیگر مثل ژاپن، فرانسه، هند و آژانس فضایی اروپا تمام اینها در پرتاب های خود یا  از شرق و یا غرب کمک گرفته اند... ادامه مطلب

رادیو گفت و گو: ویژگیهای اصلی ماهواره بر سیمرغ که کاوشگر سه را به فضا برد چیست؟

محمودی: البته ماهواره بر سیمرغ ماهواره بری است که در حال حاضر درحال توسعه است و  رونمایی از آن را در سالن اجلاس سران ما شاهد بودیم. این ماهواره بر طولی حدود 26 متر دارد و از نسل جدید ماهواره برهایی است که بر اساس راهبرد کلان نگر جمهوری اسلامی ایران در صنایع فضایی مد نظر قرار گرفته. وزن این ماهواره بر حدود 87 تن است و این ماهواره بر در طراحی های اولیه امکان قراردادن یک ماهواره 100کیلوگرمی را در مدار 500 کیلومتری برای ما می تواند ایجاد کند. تمام کارهایی که در ماهواره بر    سیمرغ انجام شده بر اساس تجربیاتی است که ما از پرتاب ماهواره بر سفیر امید در سال گذشته در همین روزها به دست آوردیم . البته توسعه یک ماهواره بر در مدت یک سال قطعاً اتفاق نمی افتد بر اساس همان راهبردی که به صورت کلان نگر خدمت شما عرض کردم این ماهواره بر بر اساس یک نرم جهانی در حدود 10 سال حداقل زمان برده تا امروز ما شاهد رونمایی آن بودیم.

رادیو گفت و گو: ما در خدمت آقای محمودی هستیم در خصوص ویژگی های ماهواره بر سیمرغ از ایشان سوال کردیم. از شما می پرسیم مشخصات و مهمترین وظایف اصلی کاوشگر 3 (ماهواره ای که پرتاب شده )چیست؟

محبی: بحث کاوشگر بیشتر به دوستانمان در پژوهشکده هوا فضا برمی گردد. بحثی که امروز ما بیشتر با آن مرتبط بودیم و بنده به عنوان مجری آن بودم آن بحث مرکز تخصصی پردازش اطلاعات ماهواره ای بود، در حوزه کاربرد سامانه های فضایی است. می توانم در خدمتتان باشم  و توضیحات لازم را ارائه دهم.

رادیو گفت و گو: در پرتاب ماهواره با کشورهای پیشرفته دنیا ما چقدر فاصله زمانی داریم.

محبی: در خصوص پرتاب ماهواره که ملاحظه کردید ،خصوصاً در یک سال گذشته و امروز ما گامهای موثری برداشتیم امروز هم در سخنرانی که ریاست محترم جمهور در این مراسم داشتند اشاره کردند ،  ما اگر خود را با برخی از کشورها که مقاییسه کنیم می بینیم فرایند و روندی که آنها در طی دو دهه یا بیشتر طی کردند ما شاید در کمتر از یک دهه طی کردیم.

رادیو گفت و گو: آیا به این دلیل نیست که  ما تجربیات آنها را داشتیم ؟

محبی: قطعاً از تجربیات آنها استفاده کردیم ولی این را هم دست کم نگیرید که دانش و تخصص جوانان و دانشمندان ما دراین حوزه بسیارمفید و با فایده بوده.
رادیو گفت و گو: ما اگر اسپوتینگ یک را در نظر بگیریم که شوروی سال 1957 فرستاد ، مقایسه کنیم با 53 سال پیش که شوروی اولین ماهواره را به فضا فرستاد،چقدر می توانیم تفاوت قائل شویم بین فناوری که ما الان در اختیار داریم با فناوری که 53 سال پیش باعث شد اولین ماهواره به فضا برود؟

محبی: قطعاً این فناوری بسیار متفاوت است.  شما دیدید علاوه بر تحریم هایی که برما وارد است قطعاً از دستیابی به این اطلاعات محروم بودیم. آنچه الان بوجود آمده در واقع تکیه بر دانش بومی خودمان داشته.

آقای مهندس محمودی گفتند ده سالی است که روی این ماهواره کار شده،ده سال قبل که تحریم به این شکل نبود.

محبی: بله. روی ماهواره ها قطعاً کار شده است.ده سال قبل که تحریم به این شکل نبود. چرا تحریم بوده. شاید ما آن زمان به این شکل روی این قضیه فکر نمی کردیم. وقتی که بحث جدی تر شد قطعاً تحریمها هم اثرگذارتر شد و بر اساس آن شرایط به این شکلی که می بینید رقم خورد.

رادیو گفت و گو: اجازه دهید این سوال را از آقای محمودی هم بپرسیم. آقای محمودی در خدمت شما هستیم.

محمودی:  یک نکته ای در مورد سوالی که فرمودید وجود دارد و آن  این است که 9 کشور در حال حاضر در باشگاه فضایی جهان حضور دارند. ایران نهمین کشور است. تمام 8 کشوری که پیش از ما کار پرتاب ماهواره بر داشتند و کار پرتاب ماهواره بر را انجام دادند به نوعی از کمک های ویژه ای برخوردار بودند. دو کشور اول روسیه(شوروی سابق) و امریکا بودند که به فاصله یکسال چون فاتح جنگ جهانی دوم بودند و توانستند از فناوری آلمانها استفاده کنند ،  توانستند با فاصله بسیار کوتاهی بعد از جنگ جهانی دوم از آن فناوریها استفاده کنند و ماهواره خود را پرتاب کنند. جالب است بدانید اولین کشوری که بعد از اینها پرتاب را انجام داد فرانسه بود که فرانسه حداقل حدود 8 الی 9 سال با فاصله زمانی این کار را انجام داد و دلیل اصلی  هم این بود اکه ز فناوری که آلمانها به رایگان به دلیل فاتح بودن در جنگ به دست آورده بودند به آن دستیابی نداشتند.

رادیو گفت و گو: الان آقای محبی گفتند که خیلی متفاوت است ماهوراه اسپوتینگ یک که سال 1357 شوری فرستاد با فناوری آنچه که الان ما فرستادیم.می شود بفرمایید چقدر تفاوت است؟

محمودی: من اول صحبتم را تکمیل کنم. که ایران بدون استفاده از فناوریهای شرقی و غریب و بدون دخالت آنها به این فناروی دست یافته. در حالی که تمام کشورهای دیگر مثل ژاپن، فرانسه ،هند،آژانس فضایی اروپا تمام اینها در پرتابهای خود بلافاصله از شرق یا غرب کمک گرفتند. اما در مورد مطلبی که فرمودید فناوری پرتاب ماهواره از روزی که بوجود آمده تا امروز تغییرات آن ماهوی بوده به این معنا که اجزایی که برای پرتاب مورد استفاده قرار می گیرد،تغییر چندانی نکرده. فناوریها فقط در سطوح پایین، سطوح زیر سامانه ها رشد کرده اما شکل کلی یک ماهواره بر با ماهواره بری که روز اول پرتاب شده تقریباً یکسان است. و نکته خیلی خیلی مهمی که آقای محبی اشاره کردند فناوری پرتاب ماهواره به هیچ وجه در اختیار کشورهای دیگر قرار داده نمی شود مگر اینکه شما از اقمار فلان کشور باشید که در آن صورت باید تابعیت سیاسی هم نسبت آنها داشته باشید و ایران واقعاً این طور نبوده.

رادیو گفت و گو: آقای محبی بفرمایید این ماهواره چه مدت در فضا می ماند؟ماهواره امید 30 روز بود؟

محبی: بله. بیشتر است نزدیک 40 روز بود.

رادیو گفت و گو: خواستم بدانم که در خصوص این ماهواره کاوشگر 3 که رفته،چه مدت در فضا می ماند؟

 محبی: کاوشگر یک راکت بازیابی است. یعنی بلافاصله که به فضا می رود با توجه به تجهیزاتی که روی آن است اقدام می کند به جمع آوری یکسری اطلاعات،اندازه گیری یک سری پارامترها و بعد برمی گردد بلافاصله که محموله آن بازیابی می شود. ولی بحث ماهواره ای که شما  شاهد رونمایی آن بودید،مثلاً ماهواره طلوع یک این ماهواره ای است که برای عمر بالای سه سال طراحی شده که این شاالله در مدارقرار گیرد.

رادیو گفت و گو: این ماهوراه سه سال در فضا می ماند؟

محبی: بله.

رادیو گفت و گو: در چه فاصله ای ؟

محبی: در فاصله 500کیلومتری.

رادیو گفت و گو: سوخت آن چیست؟

محبی: اینها سوخت ندارند. بحثی که در ماهواره ها هست آن نیروی اولیه ای است که اینها را در مدار قرار می دهد بعد تحت تأثیر عوامل فیزیکی اینها شروع به دوران به دور زمین می کنند. یکسری ماهواره های خیلی پیشرفته هستند که اینها را در جهت ثباتشان در مدار و همچنینتصحیح مداری شان یک مقدار سوختهای خاص مخصوصاً سوختهای پلاسمایی در آنها قرار می هند که می تواند اینها در مدار مانور دهد و تصحیح کند.

رادیو گفت و گو: آقای رئیس جمهور در سخنان خود گفتند که ما موجودات زنده به فضا فرستادیم. ممکن است بفرمایید چه موجودات زنده ای؟

محبی: در این مورد جای این بود که بیشتر از دوستانمان در حوزه پژوهشکده هوا فضا در این خصوص سوال می شد،که اطلاعات کامل و دقیق در این خصوص داشتند. در بحث استفاده از این اطلاعاتی که ازماهواره ها می آید و تجهیزاتی که الان مهیا شده در جهت کاربردی کردن آن،می توانستند اطلاعات بهتری به شما بدهند.

رادیو گفت گو: آقای محمودی اگر ممکن است در مورد موتور سیمرغ برای شنوندگان توضیح دهید.

محمودی: یکی از برجستگی های ماهواره بر سیمرغ،موتورمرحله  اول این ماهواره بر است که امروز شاهد رونمایی از آن بودیم این موتور نوع بهینه شده موتوری است که در ماهواره سفیرامید استفاد شد و نشانگر دیدگاه صنایع ما نسبت به استفاده از تمام توانمندیهای داخلی خودشان است. ما در این موتور با استفاده از کلاستر کردن که به معنای در کنار هم قرار دادن 4 موتور یا تعدادی موتور است عمل کردیم.  با این روش ما توانستیم در مرحله اول ماهواره بر سیمرغ تراستی در دود 128تن را تولید کنیم (تراست منظورم نیروی پیشراند یا نیروی پیش برنده خود ماهواره بر است). که در کنار این موتور4 موتور کنترلی دیگر قراردارد که آنها در جای خودشان 16 تن تراست جداگانه تولید می کنند که برای تنظیم و تصحیح حرکت ماهواره بر در هنگام حرکت آن استفاده می شود. یکی از بزرگترین ویژگی های موتوری که در حال حاضر رونمایی شده این است که دارای بهترین شاخص انرژیتیک در بین تمام موتورهای هم خانواده خود در جهان است و ما در توسعه این موتور کمترین هزینه ها را صرف کردیم چرا که در این موتور ما از روشهای شبیه سازی یارانه ای به جای انجام تست های گرم استفاده کردیم و همین طور ما با توجه به اینکه در این موتور در برای ماهواره سفیرامید استفاده کردیم این مجموعه از قابلیت اطمینان بالایی هم برخوردار است.

رادیو گفت وگو: متشکرم که در این گفتگو شرکت کردید، شبتان بخیر، خدانگهدار.